Czy głos człowieka jest również częścią jego wizerunku? Czy głos podlega ochronie prawnej? Czy głos jest dobrem osobistym? W przepisach prawa oraz orzecznictwie nie znajdziemy jednoznacznej odpowiedzi na powyższe pytania.
Jeżeli jesteś zainteresowany tematyką wizerunku i jego ochrony to zapraszam do zapoznania się z poprzednim postem: https://kgmlegalit.pl/ochrona-wizerunku-co-to-jest-i-jak-go-chronic/
W pierwszej kolejności dowiedzmy się:
Czym jest ochrona wizerunku i jakie przepisy ją regulują?
Wizerunek człowieka jest chroniony prawnie na podstawie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz kodeksu cywilnego. Możemy pójść również nieco dalej i uznać, że wizerunek może być chroniony również jako dana biometryczna, na co pozwalają obecnie stosowane technologie. Nie ma jednak bezpośredniej definicji wizerunku, ponieważ kodeks cywilny wymienia jedynie głos jako jedno z dóbr osobistych przysługujących człowiekowi, natomiast ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych wskazują bezpośrednio na ochronę wizerunku nie uwzględniając jego definicji.
Z Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych, wynika że:
Art. 81. [Zezwolenie na rozpowszechnianie wizerunku]
1. Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie.
2. Zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku:
1) osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych;
2) osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza.
Przepis omawia dwie kwestie: czym jest ochrona wizerunku oraz wyjątki – kiedy zezwolenie na rozpowszechnianie wizerunku nie jest wymagane.
Warto pamiętać, że zgoda na rozpowszechnianie wizerunku jest zawsze wymagana, chyba że dana osoba, której wizerunek jest rozpowszechniany otrzymała umówioną zapłatę.
Czy wizerunek jest dobrem osobistym?
Tak, zgodnie z art. 23 kodeksu cywilnego:
Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.
wizerunek jest dobrem osobistym człowieka.
Czym zatem jest głos w przedstawionych przepisach? Czy głos jest częścią wizerunku człowieka czy odrębnym dobrem osobistym?
Niestety, kwestia ta nie została w pełni uregulowana w przepisach prawa, nie została również utrwalona jednolita linia orzecznicza w tym zakresie. Jeżeli chcielibyśmy interpretować przepisy prawa i stwierdzić, iż głos jest składową wizerunku, to należałoby stwierdzić, że głos jest chroniony za pomocą przepisów prawa autorskiego i praw pokrewnych oraz kodeksu cywilnego. I jest to jeden z prezentowanych poglądów w orzecznictwie.
I tak według Sądu Apelacyjnego w Gdańsku głos jest odrębnym dobrem osobistym człowieka:
„Ochroną z art. 23 k.c. objęty jest nie tylko przykładowo wymieniony w tym przepisie wizerunek człowieka, ale także emitowany np. w telewizji jego głos. Przepis art. 14 ust. 6 prawa prasowego nie uchyla odpowiedzialności sprawcy za naruszenie prawa do wizerunku lub głosu.”
Wyrok SA w Gdańsku z 21.06.1991 r., I ACr 127/91, OSA 1992, nr 1, poz. 8.
Drugi zupełnie odmienny pogląd, został wskazany przez Sąd Najwyższy:
Mimo wyrażanych w doktrynie wątpliwości co do kwalifikacji prawa do wizerunku jako prawa osobistego z uwagi na to, że naruszenie tego prawa krzyżuje się z naruszeniem innego dobra (czci, godności, prywatności), to nie ulega wątpliwości, że głosu nie należy traktować jako odrębnego dobra osobistego. Powinien on być chroniony w ramach prawa do wizerunku, stanowi bowiem jego element nie jako obraz fizyczny (wizualny) danej osoby, lecz jako jej obraz odbierany za pomocą słuchu. Prawo osobiste do ludzkiego głosu należy traktować jako dźwięczny wizerunek, jednak pod warunkiem, że jest rozpoznawalny dla osób trzecich. Oznacza to, że głos danej osoby musi być na tyle charakterystyczny i wyróżniający się, by można było wskazać konkretną osobę, od której pochodzi.
Wyrok SN z 3.10.2007 r., II CSK 207/07, LEX nr 527097.
Wyroki te różnią się w istotnych kwestiach, ponieważ w pierwszym zapadłym wyroku Sąd Apelacyjny uznał, że głos jest odrębnym od wizerunku dobrego osobistym, natomiast Sąd Najwyższy zakwalifikował głos jako szczególny rodzaj wizerunku, ale pod warunkiem jego rozpoznawalności.
Więcej argumentów przemawia za przychyleniem się do stwierdzenia wskazanego w wyroku Sądu Najwyższego ale w pewnych przypadkach nie można odmówić racji argumentom zawartym w wyroku Sądu Apelacyjnego.
Co możemy wynieść z przedstawionych orzecznictw to fakt, że głos jest dobrem osobistym.
Podsumowanie
Wobec braku jednoznacznego uregulowania prawnego kwestia głosu pozostaje problematyczna i wymagająca indywidualnej interpretacji danego przypadku użycia czyjegoś głosu. Należy o tym pamiętać szczególnie korzystając z narzędzi AI z użyciem głosu. Pamiętajmy, że wszystkie najważniejsze kwestie w zakresie wykorzystania wizerunku ( w tym również głosu) najlepiej uregulować w umowie dotyczącej rozpowszechniania wizerunku (głosu) za wynagrodzeniem. A dotyczy to szczegółów i zakresu rozpowszechnianego wizerunku (głosu), aby osoba/podmiot go rozpowszechniający nie przekroczył granic i zgody udzielonej przez osobę, której wizerunek jest wykorzystywany.
W kolejnym poście postaram się przybliżyć tematykę wykorzystania głosu z użyciem narzędzi Ai oraz ryzykiem naruszenia przepisów, więc zostań z Nami dłużej.
Jeżeli masz jakieś pytania lub wątpliwości prawne skontaktuj się z Nami za pośrednictwem Formularza: https://kgmlegalit.pl/kontakt/
Udostępnij:
