Photo by Igor Omilaev on Unsplash
Sztuczna inteligencja już dawno wkroczyła do świata mediów, marketingu, edukacji i biznesu. Artykuły blogowe, opisy produktów, posty w social mediach, a nawet książki czy scenariusze zostały stworzone przy pomocy sztucznej inteligencji, a niektóre całkowicie przez nią napisane (z ciekawości: czy ten artykuł również?). Wobec wszechogarniającego nas trendu pojawia się ciągle pytanie: „Kto jest autorem treści generowanych przez AI?”
Czy prawa do treści przysługują użytkownikowi, który wpisał prompt do narzędzi sztucznej inteligencji? A może firmie, która stworzyła model? Czy w ogóle można mówić o autorstwie, jeśli tekst powstał w sposób częściowo lub całkowicie automatyczny?
W tym artykule przyjrzymy się, jak prawo i praktyka rynkowa podchodzą do autorstwa treści generowanych przez AI oraz jakie znaczenie ma wkład człowieka w proces twórczy.
Jeżeli jesteś ciekawy treści blogowych w zakresie Ai to zapraszam Cię do poniższych artykułów:
- AI a prawa autorskie
- Czym jest Deepfake i jaka jest odpowiedzialność w przypadku jego stosowania?
- Prawa autorskie a sztuczna inteligencja
Kto jest autorem treści generowanych przez AI?
Jest to chyba najczęściej zadawanie pytanie przez twórców korzystających z narzędzi AI do wsparcia swojej codziennej pracy. Wobec dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji i ilości narzędzi do jakich mamy dostęp pojawia się pytanie czy jestem autorem treści wygenerowanych przez AI? Odpowiedź nie jest jednoznaczna i każdy przykład należy rozpatrywać indywidualnie.
Wobec powyższego tematu przypomnijmy sobie czym jest Utwór w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).
Choć sztuczna inteligencja potrafi tworzyć teksty, obrazy, muzykę czy wideo na poziomie zbliżonym do ludzkiego, nie posiada statusu prawnego autora. W obecnym systemie prawnym autorstwo jest nierozerwalnie związane z człowiekiem. Kluczowe znaczenie ma wkład człowieka w proces twórczy i to właśnie decyduje o ochronie prawnoautorskiej.
2. Czy AI może być uznana za autora?
Na ten moment AI nie może być uznane za autora. Sztuczna inteligencja nie ponosi odpowiedzialności za swoje działania, nie ma osobowości prawnej, nie posiada świadomości i nie może zawierać sama umów czy egzekwować prawa. AI może wygenerować grafikę, tekst, muzykę, wideo czy inne twory bez dalszej ingerencji człowieka lub z jego minimalnym wkładem, ale brakuje wtedy tzw. wkładu twórczego po stronie człowieka. Jeżeli utwór powstał całkowicie automatycznie lub bez istotnego i znaczącego wkładu człowieka to taki twór nie może podlegać ochronie prawnoautorskiej. Trwają różne dyskusje na ten temat, ale na razie stanowisko pozostaje niezmienne.
3. Użytkownik jako autor – czy to możliwe?
W wielu przypadkach to użytkownik korzystający z narzędzia AI może zostać uznany za autora powstałej treści. Kluczowe znaczenie ma tutaj jego wkład twórczy w proces powstawania materiału. Jeżeli osoba korzystająca z systemu sztucznej inteligencji formułuje szczegółowe polecenia, decyduje o strukturze tekstu, jego stylu oraz tematyce, a następnie redaguje i dostosowuje wygenerowaną treść, można uznać, że ma ona realny wpływ na ostateczny kształt utworu.
Istotne jest również to, że użytkownik często dokonuje selekcji i modyfikacji wygenerowanych fragmentów, łączy je z własnymi treściami lub rozwija poszczególne wątki. Takie działania mogą nadawać tekstowi indywidualny charakter, który jest wymagany, aby dany materiał mógł zostać uznany za utwór w rozumieniu prawa autorskiego.
Oznacza to, że sztuczna inteligencja pełni funkcję narzędzia wspierającego proces twórczy, natomiast to człowiek podejmuje kluczowe decyzje dotyczące treści i jej formy. Jeżeli więc wkład użytkownika jest znaczący istnieją podstawy, aby traktować go jako autora lub współautora powstałego materiału. Natomiast nie jest to jednoznaczna kwalifikacja i nie jesteśmy w stanie dać gwarancji uznania, że jest autorem w rozumieniu prawa autorskiego i praw pokrewnych.
4. Rola twórców modeli AI
W tej dyskusji powstaje często pytanie jaka jest rola twórców modeli AI. Firmy technologiczne tworzą narzędzia umożliwiające generowanie treści/grafik/wideo/muzyki itp. Każde z narzędzi/każda z platform ma swój odpowiedni regulamin, więc bardzo istotnym jest, aby się z nim zapoznać przed użytkowaniem i wykorzystaniem danej twórczości. W wielu przypadkach regulaminy przewidują, że użytkownicy mogą wykorzystywać wygenerowane treści do własnych celów, w tym komercyjnych, o ile przestrzegają określonych zasad.
Nie oznacza to jednak, że twórcy modeli są autorami materiałów powstających przy użyciu tych narzędzi. Ich rola polega przede wszystkim na dostarczaniu technologii, która umożliwia użytkownikom tworzenie treści.
6. Kto odpowiada za treści stworzone przez AI?
Problemem nie pozostaje jedynie kwestia ustalenia autorstwa, ale też odpowiedzialności za treści wygenerowane przez AI. Generalnie kwestia odpowiedzialności jest podzielona.
Użytkownik korzystający z narzędzi sztucznej inteligencji ponosi odpowiedzialność za generowane treści, publikacje czy ich rozpowszechnianie. Osoba, która korzysta z takich treści powinna uważać na naruszenie praw autorskich, rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji, naruszenie dóbr osobistych czy treści niezgodnych z prawem. Narzędzie sztucznej inteligencji pomagają tworzyć na podstawie ogromnych zbiorów danych, ale nie gwarantują prawdziwości danych ani zgodności z aktualnym stanem wiedzy czy poprawności przepisów prawa.
Z drugiej strony firmy produkujące modele sztucznej inteligencji odpowiadają za rozwój, funkcjonowanie technologii, ale również mają różne problemy prawne związane z naruszeniem praw autorskich twórców. Firmy te głównie dostarczają narzędzia, ale nie nadzorują konkretnego zastosowania ich przez użytkownika. Najwięcej informacji znajduje się jednak w regulaminach tych platform.
Rola dostawców technologii
7. Czy treści AI można chronić prawem autorskim?
Z informacji, które przedstawiłam powyżej możemy mieć pewność, że surowe treści generowane przy użyciu sztucznej inteligencji nie są chronione prawem autorskim, z tego względu że ochrona prawnoautorska jest zapewniona człowiekowi, a nie maszynie.
Musimy jednak pamiętać, że każdy przypadek jest inny i wszystko zależy od wkładu człowieka w wytworzone dzieło oraz jego twórcze przeredagowanie czy jedynie inspirowanie się czymś co zostało stworzone przy użyciu sztucznej inteligencji.
Jeśli treść została wygenerowana w pełni automatycznie, bez znaczącego wkładu człowieka, może nie spełniać warunków uznania jej za utwór w rozumieniu prawa autorskiego. W takim przypadku:
- nie ma autora w sensie prawnym,
- treść może nie być objęta ochroną prawnoautorską,
- może być swobodnie wykorzystywana przez innych.
Oznacza to, że sam fakt wygenerowania tekstu przez AI nie gwarantuje ochrony prawnej.
8. Przyszłość autorstwa w erze sztucznej inteligencji
Rozwój sztucznej inteligencji zmienił sposób w jaki powstają różne treści czy to publikacje blogowe czy marketingowe. Natomiast pojawiają się ciągle pytania dotyczące autorstwa tych treści. Tradycyjna twórczość mająca odzwierciedlenie w przepisach prawa wskazuje jedynie na twórczość człowieka. Jednak w twórczości opisywanej w tym artykule mówimy o połączeniu sztucznej inteligencji z człowiekiem. W praktyce AI jest narzędziem dla człowieka to tworzenia nowych rzeczy.
W wielu krajach toczy się dyskusja nad dostosowanie prawa autorskiego do nowych technologii czyli doprecyzowaniem ochrony treści chronionych przy wsparciu AI, określanie wkładu autora, ale nie jest to jeszcze przesądzone i są to jedynie przyszłe plany.
Ciężko w tym przypadku określić tez normy i granice, jaki wkład musi włożyć człowiek, aby móc mówić o jego autorstwie i twórczości. Ważne są na pewno przyszłe kompetencje twórcze w zakresie umiejętnego wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kreatywnym.
Moim zdaniem jednak kluczową rolę zawsze odgrywać będzie ludzka kreatywność, która potrafi nadać indywidualny charakter i mieć większą pewność co do bycia objętą ochroną prawną.
Możliwe zmiany w prawi
PoJeżeli masz jeszcze jakieś pytania w tym zakresie to zapraszamy do skorzystania z naszych porad prawnych. Możesz to zrobić klikając w ten link:
Jeżeli interesujesz się ochroną wizerunku, prawem autorskim, jesteś związany z branżą IT/AI po prostu zostaw nam swojego e-maila. Jeżeli potrzebujesz przygotować konkretną umowę czy rozwiązanie umowy również do nas napisz.
dsumowanie
Udostępnij:
