Czy można użyć zdjęcie znalezione w Google? To jedno z najczęstszych pytań osób prowadzących bloga, sklep internetowy czy social media. Wbrew pozorom odpowiedź nie jest prosta, ponieważ większość zdjęć w internecie jest chroniona prawem autorskim. W tym artykule wyjaśniam Ci, kiedy można legalnie używać zdjęć, jak sprawdzić ich licencję i jak uniknąć kosztownych błędów.
Jeżeli interesują Cię te lub podobne tematy to zapraszam do zapoznania się z nimi na naszym blogu. Kilka propozycji znajdziesz poniżej:
- Dziedziczenie praw autorskich – czy prawa autorskie przechodzą na spadkobierców?
- Ochrona wizerunku modelki/modela
- Umowa B2B w IT – gdzie kończy się elastyczna współpraca, a zaczyna ryzyko
- Czy pomysł można chronić prawem autorskim?
Czy zdjęcia z Google są darmowe?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez osoby, które tworzą treści w Internecie i szukają zdjęć do podtrzymania danej treści. Odpowiedź na to pytanie jest jednak negatywna, ponieważ zdjęcia znalezione przez jakąkolwiek wyszukiwarkę nie są z automatu darmowe i dozwolone do użytku.
Warto jest zaznaczyć na samym początku, że Google nie jest darmową bazą obrazów, zdjęci, filmów czy innych treści. Jest to narzędzie, które pomaga nam znaleźć kluczową frazę. Oznacza to, że zdjęcia, które tam widzimy pochodzą od jakiegoś autora i podlegają co do zasady określonym zasadom prawa autorskiego. Zdjęcie może być chronione prawem autorskim nawet jak nie ma znaku wodnego, podpisu autora czy jest łatwo dostępne w wyszukiwarce. Brak informacji o autorze nie oznacza automatycznie, że zdjęcie jest darmowe i można się nim swobodnie posługiwać.
Dlaczego Google nie jest źródłem zdjęć?
Google działa jako taki „pośrednik” jego zadaniem jest indeksowanie i pokazywanie treści całego internetu użytkownikowi. Wyszukiwarka posiada zdjęcia, które są widoczne dla każdego użytkownika, ale nie jest właścicielem tych zdjęć. Właścicielem zdjęcia jest jego autorem czy podmiot, który je opublikował. Wobec czego pobranie zdjęcia bezpośrednio z wyszukiwarki i próba jego użycia na blogu, stronie firmowej, w social mediach może naruszyć prawo autorskie.
Google to tylko wyszukiwarka, a nie darmowy bank zdjęć. Większość obrazów, które tam znajdziesz, jest chroniona prawem autorskim i ich użycie bez zgody może prowadzić do konsekwencji prawnych. Dlatego zawsze warto upewnić się, skąd pochodzi zdjęcie i czy masz prawo je wykorzystać.
Prawo autorskie a zdjęcie w internecie
Zdjęcia, które są widoczne w internecie w większości przypadków podlegają ochronie prawnej. Kwestie te w Polsce reguluje prawo autorskie (ustawa o prawie autorskich i prawach pokrewnych). W praktyce oznacza to, że każde zdjęcie może być chronionym utworem, a jego dalsze wykorzystanie wymaga zgody jego autora. Wykorzystanie zdjęcia bez zgody autora może naruszać prawo i prowadzić do konsekwencji z tym związanym. Warto jest zapamiętać, że warto sprawdzić czy możemy legalnie korzystać z jakiegoś zdjęcia.
Czym jest Utwór w rozumieniu prawa?
W świetle prawa autorskiego „utwór” to każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze. Nie musi to być dzieło wybitne, ale wystarczy, że jest oryginalne i zostało stworzone przez człowieka.
W kontekście zdjęć oznacza to, że:
- fotografia wykonana przez fotografa jest utworem,
- nawet proste zdjęcie może być chronione,
- ochrona powstaje automatycznie i nie trzeba jej rejestrować.
Co ważne, utworem nie są tylko profesjonalne zdjęcia. Nawet zwykła fotografia wykonana telefonem może podlegać ochronie, jeśli ma choć minimalny element twórczy (np. kadr, światło, moment).
Nie musimy spełniać dodatkowych kryteriów formalnych, aby uznać się za autora takiego dzieła.
Jak długo trwa ochrona praw autorskich?
Ochrona praw autorskich do zdjęć trwa bardzo długo. W większości przypadków jest to 70 lat od śmierci autora.
Po tym czasie zdjęcie przechodzi do tzw. domeny publicznej, co oznacza, że można je wykorzystywać bez zgody i opłat.
Warto jednak pamiętać o kilku szczegółach:
- jeśli autor jest nieznany – liczy się data rozpowszechnienia zdjęcia,
- w przypadku współautorów – liczy się śmierć ostatniego z nich,
- prawa majątkowe wygasają, ale prawa osobiste (np. autorstwo) nadal obowiązują.
To oznacza, że nawet jeśli zdjęcie ma kilkanaście czy kilkadziesiąt lat, wciąż może być chronione.
Prawo autorskie chroni większość zdjęć dostępnych w internecie. Niezależnie od tego, gdzie je znajdziesz. Każda fotografia może być uznana za utwór, jej właścicielem jest autor, a ochrona trwa nawet 70 lat po jego śmierci.
Dlatego przed użyciem zdjęcia zawsze warto upewnić się, czy masz do niego prawo, ponieważ brak tej wiedzy może prowadzić do poważnych konsekwencji.
Kiedy można używać zdjęć bez zgody autora?
Lista sytuacji, w których możemy wykorzystać zdjęcia autora bez jego zgody jest bardzo krótka i zawsze warto uważać czy nie poruszymy się w tym temacie za daleko. Istnieją pewne sytuacje, kiedy wykorzystanie zdjęć może być legalne bez konieczności uzyskania dodatkowej zgody twórcy.
Do najważniejszych z nich nalezą:
- wykorzystanie zdjęć z domeny publicznej
- wykorzystanie licencji Creative Commons,
- wykorzystanie poprzez dozwolony użytek.
Poniżej omówię każdą z nich.
Domena publiczna
Domena publiczna to zbiór utworów, które nie są już chronione majątkowym prawem autorskim. Oznacza to, że można z nich korzystać:
- bez pytania o zgodę,
- bez opłat,
- nawet w celach komercyjnych.
Najczęściej zdjęcie trafia do domeny publicznej, gdy:
- minęło 70 lat od śmierci autora,
- autor sam zrzekł się praw,
- utwór nigdy nie był objęty ochroną.
W praktyce oznacza to, że możesz swobodnie używać takich zdjęć na blogu, stronie firmowej czy w reklamie.
Pamiętajmy jednak, żeby nie przypisać sobie co do takich utworów autorstwa, ponieważ autor nie zrzeka się i nie da się zrzec autorskich praw osobistych do Utworu, więc nawet z dobrej praktyki warto podać imię i nazwisko czy pseudonim autora.
Licencja Creative Commons
Licencje Creative Commons to jeden z najpopularniejszych sposobów legalnego udostępniania zdjęć w internecie. Autor pozwala na ich użycie, ale na określonych warunkach.
Najczęściej spotykane typy licencji to:
- CC BY – można używać, ale trzeba podać autora
- CC BY-SA – jak wyżej + trzeba udostępniać na tych samych zasadach
- CC BY-NC – tylko do użytku niekomercyjnego
- CC0 – brak ograniczeń (praktycznie domena publiczna)
- ND – (bez utworów zależnych) Nie możesz modyfikować utworu.
Bardzo ważne, że każda licencja CC ma swoje zasady i trzeba ich przestrzegać
Przykład: Jeśli użyjesz zdjęcia z licencją CC BY i nie podasz autora to jest działanie to wbrew przepisom prawa.
Dozwolony użytek
Dozwolony użytek w prawie autorskim to możliwość korzystania z utworu innego autora bez jego zgody, ale tylko w określonych przypadkach np. poprzez użytek prywatny, gdzie korzystasz ze zdjęcia tylko dla siebie, w domu bez jego dalszego publikowania.
Możesz również skorzystać z tzw. prawa cytatu i użyć zdjęcia w swoim materiale i artykule, jeżeli ma to swoje uzasadnienie, jest częścią większej całości i podasz autora tego działa i źródło.
Niektóre zdjęcia mogą być też użyte w celach dydaktycznych np. w szkole.
Dozwolony użytek to wyjątek w prawie autorskim, który pozwala korzystać z cudzych utworów bez zgody autora.
Co się stanie, jeżeli użyjemy zdjęć autora bez jego zgody?
Jeżeli wykorzystacie zdjęcie bez zgody autora to musicie liczyć się z potencjalnymi ryzykami prawnymi. Mogą to być konsekwencje zarówno prawne jak i finansowe. Nie dotyczy to wbrew pozorom tylko dużych firm, a również osoby fizyczne, które bez zgody autora używają jego twórczości. Nawet nieświadome użycie zdjęcia nie chroni przed konsekwencjami.
Mamy różne modele odpowiedzialności:
Odpowiedzialność cywilna:
Autor zdjęcia (lub właściciel praw) może zażądać:
- usunięcia zdjęcia ze strony,
- zaprzestania jego dalszego wykorzystywania,
- opublikowania przeprosin,
- naprawienia szkody.
W praktyce oznacza to, że możesz otrzymać oficjalne wezwanie do zapłaty lub pismo od kancelarii prawnej. Coraz częściej takie sprawy są monitorowane przez firmy specjalizujące się w wyszukiwaniu naruszeń (np. przez wyszukiwanie obrazem).
Najbardziej dotkliwą konsekwencją są roszczenia finansowe. W Polsce autor może domagać się:
- zapłaty za bezprawne wykorzystanie zdjęcia,
- odszkodowania (często wielokrotność standardowej stawki),
- pokrycia kosztów postępowania.
W niektórych przypadkach może dojść także do odpowiedzialności. karnej.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy można użyć zdjęcia z Google na blogu?
Odpowiem: „nie polecam” 🙂 Jak już mogliście wyżej przeczytać nie jest to najlepszy pomysł, chyba że sprawdziliście, że zachodzą opisane wyżej wyjątki np. zdjęcie jest już w domenie publicznej i można go swobodnie wykorzystać. Wyszukiwarki jednak pokazują wiele zdjęć z różnych stron, które należą do twórców i użycie ich bez zgody autora może być nielegalne.
2. Czy można użyć zdjęcia w celach komercyjnych?
To zależy od licencji zdjęcia.
W większości przypadków nie można używać zdjęć z internetu w celach komercyjnych bez zgody autora. Dotyczy to m.in.: stron firmowych, sklepów internetowych, reklam, materiałów marketingowych.
Aby użycie było legalne, zdjęcie musi:
- mieć odpowiednią licencję (np. CC0 lub licencję komercyjną),
- lub być zakupione w banku zdjęć,
- albo pochodzić z domeny publicznej.
Użycie komercyjne jest najbardziej ryzykowne i najczęściej kończy się roszczeniami finansowymi, jeżeli zrobimy to wbrew przepisom prawa i naruszymy prawa autorskie twórcy.
3. Czy zdjęcia bez znaku wodnego są darmowe?
Nie. To jeden z najczęstszych mitów. Brak znaku wodnego nie oznacza automatycznie, że zdjęcie jest darmowe. Nie można takiego zdjęcia dowolnie kopiować i nie oznacza to, że autor zrzekł się do niego praw. Wiele zdjęć w internecie nie ma oznaczeń, a mimo to są chronione prawem autorskim. Stosujemy takie zasady jak opisane powyżej.
4. Czy AI generowane obrazy są legalne?
W większości przypadków tak, ale zależy to od kilku czynników. Obrazy generowane przez sztuczną inteligencję nie mają często autora ze względu na definicję utworu w polskim ustawodawstwie. Mogą być zatem wykorzystane komercyjne (w zależności od narzędzi i ich regulaminów), nie podlegają co do zasady prawu autorskiemu, ale mogą naruszać prawa autorskie innych osób. Bardzo ważnym jest sprawdzenie regulaminu danego narzędzie, nie kopiowania stylu innych autorów i podchodzenie do tego z ograniczonym zaufaniem.
Na blogu już poruszałam kilka tematów związanych z prawem autorskich a sztuczną inteligencją, więc zachęcam Cię do zapoznania się z nimi:
- Kto jest autorem treści generowanych przez AI?
- AI a prawo autorskie
- Czym jest Deepfake i jaka jest odpowiedzialność w przypadku jego stosowania?
- Prawa autorskie a sztuczna inteligencja
Podsumowanie
Zdjęcia, która znajdziemy za pomocą wyszukiwarki internetowej nie mogą być przez nas bezmyślnie wykorzystywane. Ich dostępność w internecie nie oznacza, że są darmowe i że możemy z nich swobodnie korzystać. Wyszukiwarka jedynie pokazuje różne obrazy ze stron internetowych, które w większości należą do swoich autorów. Pamiętajmy, że Google nie jest źródłem darmowych zdjęć, a jest to przede wszystkim narzędzie do ich wyszukiwania. Możesz legalnie korzystać ze zdjęć, jeżeli znajdują się w domenie publicznej, mają odpowiednią licencję, posiadasz zgodę autora lub zakupiłeś licencję albo korzystasz w ramach dozwolonego użytku.
Jak możemy Ci pomóc?
Masz wątpliwości czy możesz użyć konkretnego zdjęcia albo dostałeś wezwanie do zapłaty za naruszenie praw autorskich nie wiesz co zrobić i boisz się konsekwencji Zajmujemy się prawem autorskim oraz sprawami związanymi z wykorzystaniem treści w internecie pomagamy blogerom firmom i twórcom bezpiecznie działać online oraz rozwiązywać problemy prawne Możemy dla Ciebie sprawdzić czy możesz legalnie użyć zdjęcia przeanalizować wezwanie do zapłaty i doradzić co zrobić pomóc w odpowiedzi na roszczenie lub negocjacjach przygotować bezpieczne rozwiązania dla Twojej strony lub biznesu
Napisz do nas i opisz swoją sytuację a powiemy Ci jakie masz opcje i jak możemy pomóc.
Umów się na poradę prawną tutaj:
Jeżeli interesujesz się prawem autorskim, AI i ochroną wizerunku lub jesteś związany z branżą IT/AI po prostu zostaw nam swojego e-maila. Możemy Cie informować o najnowszych wpisach na naszym blogu.
Informacje zawarte w niniejszym artykule mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią porady prawnej ani opinii prawnej. Treść wpisu nie powinna być traktowana jako podstawa do podejmowania decyzji w konkretnych sprawach. W przypadku potrzeby uzyskania indywidualnej pomocy prawnej zaleca się skonsultowanie z prawnikiem lub radcą prawnym.
Udostępnij:
